Regelmatig bezoek ik wetenschappelijke bijeenkomsten gericht op het voorkomen van hart en vaatziekten, over preventie, dat is immers mijn passie. 

Zo was ik laats op een groot congres wat geheel in het teken stond van hoge bloeddruk. Het was een bonte mix van huisartsen, internisten, een enkele cardioloog, een apotheker en een ‘verdwaalde’ neuroloog . Maar eigenlijk waren we die dag allemaal bloeddrukspecialisten.

Hart- en vaatziekten voorkomen

De superspecialisaties die zijn ontstaan om hart en- vaatziekten te voorkomen kent geen grenzen; we hebben bloedsuikerspecialisten, cholesterol- dokters, stoppen-met-roken experts en nog veel meer professionals in de hart- en vaatziekten zorgketen.  Het geeft maar weer eens aan hoe ingewikkeld het kan worden als we met al deze experts overeenstemming moeten bereiken over hoe de zorg rondom de patiënt met hart en vaatziekte het beste geregeld moet worden in dit land. En dan hebben we de praktijkondersteuners, de diëtisten en de fysiotherapeuten nog niet eens meegerekend.  

Aantal hoog risicopatiënten groeit

Ik denk al een aantal jaren heel hard met de gevestigde orde mee over hoe we de zorg voor onze hoog risicopatiënten beter kunnen organiseren. Erg belangrijk want het aantal mensen met een hoog risico op hart-en vaatziekten groeit gestaag. Ik zal even een rijtje opsommen, gebaseerd op getallen van het RIVM en de Nederlandse Hartstichting; Op 50-jarige leeftijd in Nederland, rookt 30%, 80% eet ongezond, 50% beweegt te weinig, 60% heeft overgewicht, 20% heeft een hoge bloeddruk,  30% een te hoog cholesterol en elk jaar komen er 65.000 nieuwe diabetespatiënten bij. 

Leefstijlspecialist

Ondanks mijn passie voor preventie heb je daardoor af en toe het gevoel alsof je zwemt in een bad met modder en dan ook nog eens tegen de stroom in. Zou de patiënt niet beter af zijn met  één “leefstijlspecialist”? Een xpert die is opgeleid om de hoog risicopatiënt van A tot Z te begeleiden indien nodig? Continu bijsturen, coachen, managen, meten en wegen.  De hele keten van de hart-en vaat-risicomanagers in handen van een goede daarvoor opgeleide specialist? Een geheel nieuwe specialisatie binnen de medische opleiding i.p.v. ingewikkelde ketens?  

‘Nuttige bemoeizucht’

De oprukkende Westerse “welvaartsziekten” en de daarbij behorende kosten zijn bijna niet meer te overzien.  NLBeter zet hoog op in op het voorkomen van ziekte. Een gezonde leefstijl speelt hierbij een sleutelrol. Dat is eens te meer duidelijk geworden in deze coronacrisis.  In Nederland hebben we een systeem van consultatiebureaus en schoolartsen waarmee onze kinderen tot aan de puberleeftijd redelijk worden gevolgd. Ben je als baby te dik dan moet er een flesje af en een te dikke kleuter krijgt tips van de schoolarts. Maar deze nuttige bemoeizucht stopt zodra de boterhammen van pubers in de prullenbak van de snackbar om de hoek verdwijnen. 

80% hart-en vaatziekten kun je voorkomen

Op de leeftijd waarop zogenoemd risicovol gedrag op de loer ligt is er geen enkele instantie meer die zich bezighoudt met onze hartgezondheid. Wij gaan één keer per jaar naar de tandarts om een gaatje te voorkomen in ons gebit. Dat vinden we heel belangrijk. Een keer per jaar aandacht voor je algehele (hart)gezondheid vinden we gek. Hart -en vaatziekten zijn wereldwijd doodsoorzaak nummer 1. Jaarlijks miljoenen euro’s aan opnamekosten. En dan te bedenken dat we tachtig procent kunnen voorkomen door beter te letten op leefstijl. 

Alle 20-jarigen een risicofactor-scan

Het is best gek dat er in dit huidige zorgstelsel geen enkele vorm van structurele preventie zit voor welvaartsziekten die starten op jonge leeftijd. Wat mij betreft krijgen alle 20-jarigen een risicofactor-scan en een dik boek  met leefstijladviezen. Combineer het meteen tandarts bezoek en zorg dat je getallen op orde blijven. Werk aan gewicht, bloeddruk, en cholesterol. Je lijf is immers je leven.  Dan wordt het pas echt “Health Care” in plaats van “Sick Care”. 

Wat kunnen we doen?

  • Meer gezonde snacks in schoolkantines aanbieden
  • Meer educatie in het (basis) onderwijs over gezonde voeding en gezond gedrag
  • Gezond gedrag belonen en bevorderen “nudging”
  • Tabak verbieden
  • Invoeren suiker/ zouttaks
  • Beperken van reclames voor ongezonde voeding
  • Minder fastfood ketens
  • Versterken van diverse leefstijlaanbieders en zoeken naar krachtenbundeling binnen deze partijen

Janneke Wittekoek
Cardioloog