Terwijl zorgbobo’s en zorgmanagers de afgelopen weken in de file stonden voor de stort waren de echte zorgverleners opeens ‘helden en kanjers’.

Een opsteker voor een zorgsysteem dat steeds meer begon te falen door doorgeschoten marktdenken, voortwoekerende bureaucratie en onvoldoende daadkracht en kennis van zaken op de juiste plek om verantwoorde keuzes te maken.

Gereguleerde marktwerking in de zorg zou vanaf 2006 alles oplossen waardoor de politiek zich kon zich permitteren om jarenlang in slaap te vallen. Door gebrek aan heldere spelregels lopen zorgprofessionals gefrustreerd weg en neemt de kwaliteit van zorg af.

Na jarenlang tevergeefs protest zagen wij eind 2019 nog maar één mogelijkheid om deze teloorgang te stoppen: met NLbeter, naar de Tweede Kamer. Anders gezegd, als de politiek niet naar de dokter gaat dan moet de dokter naar de politiek, want Nederland lijkt inmiddels een patiënt met een chronische aandoening.

Onze missie is een gezonde samenleving met een sterke publieke sector, waarbij kernwaarden zoals vertrouwen, menselijke maat, zorgzaamheid en solidariteit weer de boventoon voeren. Als het gaat om de zorg dan is de zieke patiënt niet langer een verdienmodel, nemen we leefstijl en preventie echt serieus en snijden we drastisch in zinloze bureaucratie.  Tijdens de Corona-crisis zagen we een aantal van onze standpunten plots werkelijkheid worden. 

Werd in het pre-coronatijdperk elke poging tot daadwerkelijke verandering in de kiem gesmoord door bureaucratische rompslomp en talloze commissies of taskforces, nu knipper je drie keer met je ogen en worden noodzakelijke zorgmaatregelen overnacht doorgevoerd.

Het vertrouwen in de zorgprofessional kent sinds de dorpsdokter in de jaren vijftig een ongekend hoogtepunt als je ziet dat virologen en infectiologen het landsbeleid tegenwoordig meebepalen. De professionals staan aan het roer, niet alleen omdat ze naar adem snakkende coronapatiënten kunnen intuberen, maar omdat medische expertise eindelijk serieus wordt genomen.

De coronacrisis toont onmiskenbaar aan hoe belangrijk in het algemeen preventie en leefstijl zijn. Op dit moment de enige manier om de immense dreiging het hoofd te bieden. Het zou mooi zijn als we dit inzicht doorvoeren in de aanpak van welvaartsziekten

Zuchtte de zorg voor Corona onder toenemend personeelstekort en overwoog D66 in januari nog om arbeidsmigranten uit Afrika te laten overkomen, nu wordt gepensioneerd medisch personeel met verlopen registratie ingezet in de strijd om mensenlevens. Blijkbaar zijn de eisen om zorg te mogen verlenen toch flexibeler dan we dachten, als de nood maar hoog genoeg is.

Helaas toont deze crisis ook flagrant aan wat de gevolgen zijn van decennialang amateurisme als het gaat om de zorgsector. Het tekort aan mondkapjes lijkt misschien het gevolg van botte pech maar is op microniveau symbolisch voor het failliet van ons zorgsysteem. 

We kiezen ervoor om de productie van essentiële goederen uit te besteden aan China op grond van uitsluitend economische motieven en laten andere, veel relevantere motieven zoals de volksgezondheid, buiten beschouwing.

Waar dat toe leidt is terug te lezen in een confronterende reconstructie van de Volkskrant ‘Hoog spel in een louche wereld: hoe Nederland faalde in de jacht naar mondkapjes’. Malafide deals, dubieuze contactpersonen, taxichauffeurs en cannabishandelaren met als hoogtepunt van deze wildwestpraktijken een ex-bestuurder van een Turkse voetbalclub die bemiddelt. Te bizar voor woorden als je realiseert dat het gaat om de bescherming van ons zorgpersoneel en kwetsbare groepen in de samenleving.

Onze premier doet het goed als crisismanager, toch is hij verantwoordelijk voor jarenlang beleid waarbij de zorg is uitbesteed aan allerhande marktpartijen. ‘Managers zien buffers als dood kapitaal en in de jacht op bonus en koerswinst is dat een zonde, aldus Ewald Engelen in de Groene Amsterdammer in een poging het mondkapjestekort te verklaren.

Is het een gebrek aan leiderschap, verstand van zaken of allebei dat de eerste doos mondkapjes van eigen bodem pas eind april kon worden overhandigd aan minister Martin van Rijn? Blijkbaar was er onvoldoende politiek leiderschap om in het begin van de crisis de productie van Nederlandse mondkapjes af te dwingen. Of zijn we zodanig verstrikt geraakt in bureaucratie en protocollair denken dat het te lastig is geworden om buiten de gebaande paden en gebruikelijke kaders te denken om ‘onze zorghelden’ fatsoenlijk te beschermen?

De corona-crisis laat zien waar zorgprofessionals toe in staat zijn, maar toont ook aan dat de politiek nalatig is geweest met alle gevolgen van dien.

Esther van Fenema
Lijsttrekker NLBeter