Of de quote ‘Never let a good crisis go to waste’ nu wel of niet van Churchill is, het is een waarheid als een koe.

Hebben we een crisis? Ja. Heeft het Kabinet met deze eerste ‘Corona-begroting’ de bal keihard in de kruising geschoten en besloten tot fundamentele transities? Helaas niet.

Corona heeft de nationale begroting voor 2020 verwoest. Van een beoogd overschot van 2 miljard, staat de teller thans op een massief tekort van tussen de 80 en 120 miljard euro.

Hoe zat het ook alweer met zo’n Nationale begroting? Nou, net als thuis eigenlijk; inkomsten-uitgaven=over/tekort. Voor 2021: uitgaven 336 miljard euro, inkomsten: 293 miljard. Onder aan de streep; -43 miljard. Wie het gelooft krijgt een fiets zei mijn grootvader altijd. Voor 2020 staan we tenslotte inmiddels 100 miljard in het rood. Een boel wishful thinking dus om in 2021 op -43 uit te komen. Duizelt het u, al die miljarden? Ik hoop het, het zijn immers uw en mijn centjes.

Maar is dat dan erg; tekort komen en bijlenen? Nou op zich niet natuurlijk. We vragen ook een hypotheek voor een huis dat we niet cash kunnen kopen. En de minister van Financien vond het toen Corona uitbrak ook; ‘ik heb hele diepe zakken, en die ga ik leegschudden’. Aldus gebeurde; stevige steunprogramma’s om de werkloosheid te beperken en bedrijven te redden. Inclusief reusachtige bedrijven met aandeelhouders die niet wensten bij te passen en bedrijven die er ook voor de crisis al slecht voorstonden.

Maar ok, een crisis is een crisis. En daarbij hoort; eerst doen, dan nadenken. Inmiddels is er wat tijd verstreken, is er geen noodzaak tot lockdown meer, komt de ‘anderhalve meter samenleving’ schoorvoetend in beweging, neemt de bedrijvigheid toe en worden we gestimuleerd veel geld uit te geven. Dan ‘komen we hier weer bovenop. Sterker en weerbaarder”. Alweer de minister.

Ondertussen, in de spreekkamers van zorgpersoneel en in leslokalen waait een andere wind; de kwaliteit van het onderwijs en de zorg kachelen snel omlaag, onderwijzers en zorgwerkers verlaten gedesillusioneerd het onderwijs, ze voelen zich bij de neus genomen. De nooit gematerialiseerde bonus van 1000 euro heeft daarbij goed geholpen.

In plaats daarvan op de werkvloer: vinkjes, papierwerk, controle, managers, consultants. Grote klassen en overbelasting beheersen het dagelijks werk. Prestaties van leerlingen storten verder in. Wachtlijsten stijgen.

Gaan we het geld in deze Miljoenennota besteden om uit dit gat te klimmen? Gaan we het geld dat we moeten lenen om het huishoudboekje op orde te krijgen dan wel investeren in iets dat ook op de langere termijn zowel menselijk als financieel rendement oplevert? In mensen bijvoorbeeld!! Mensen, huh? Ja, in mensen, in burgers, onderwijzers, zorgwerkers, politiemensen. In mensen die met mensen werken.

Eh, nee, helaas. Er staan geen structurele hervormingen gepland. Er komt geen stelselwijziging voor zorg, onderwijs of het sociale domein. Er is geen sprake van fundamentele in- of vergezichten. Mensen, de burgers worden nauwelijks genoemd in de begroting. Sterker nog; het is een ambtelijk, voorspelbaar en behoudend verhaaltje geworden. Arme Majesteit, het had ook voor hem een moment kunnen zijn om te schitteren, om ons allen hoop te geven.

‘Maar kom op nu, zo vlak voor de verkiezingen? dan kun je toch niet verwachten dat het Kabinet met diepe inzichten komt?’, hoor ik u mompelen.

Integendeel: dit is HET moment om de steven te wenden, om te luisteren naar de burgers van Nederland, de zorgprofessionals, de onderwijzers, de politiemannen en alle mensen voor wie sociale zekerheid belangrijk is.

Zij smeken; verlos ons uit de ketenen van de bureaucratie, geef ons de professionele vrijheid terug om ons werk goed in te richten, geef ons vertrouwen maar laat ons ook onze eigen burgers weer vertrouwen (toeslagenaffaire). Zorg dat wij ons werk naar eigen inzicht kunnen uitvoeren, en niet met de klok in de hand. Laat ons de menselijke maat volgen. Geef ons redelijke en uitvoerbare regelgeving waar we iets aan hebben.

Waarom is dit alles volgens jullie van NLBeter dan zo vreselijk belangrijk en wat heeft dit met Prinsjesdag te maken? Welnu, we geven met elkaar 66%, u leest het goed, twee-derde van onze nationale begroting direct uit aan sociale zekerheid, zorg en onderwijs tezamen. Dit zijn dus vitale sectoren. Als we hier de stelselmatige verrotting uit het systeem snijden en de professionals de ruimte geven, levert dat direct meer zorg, beter onderwijs en innovatie tegen lagere kosten op.

Ja maar, wat heeft dat dan met de economie te maken? De economie bestaat uit mensen die, als ze gezond zijn en zich goed voelen, kunnen studeren en zich hierdoor waardevolle kennis en vaardigheden eigen maken. Hierdoor kunnen ze productief, ondernemend en inventief zijn. En bovenal, er voor elkaar zijn.

Dat vertaalt zich naar de goede diensten, de beste zorg, de beste uitvindingen, de beste startups, de beste onderzoekers ter wereld. Klinkt wat bombastisch? Maar waarom voor de verandering niet eens groots denken, investeren in de burgers van Nederland, met name de jonge burgers, de burgers die straks met gemak de staatsschuld gaan terugbetalen. Laten we er voor zorgen dat ze dat fluitend doen, dankzij de investeringen die wij in hun ontwikkeling doen, het vertrouwen dat we hen geven. Hun persoonlijk ontwikkeling resulteert straks in ons aller duurzame economische voorspoed.

Maar, dit alles zal niet materialiseren zonder een fundamenteel herontwerp van het raamwerk, de verschillende stelsels. Een maatschappij gebaseerd op grootschaligheid, controle en excelsheets wordt nooit wat. Van wantrouwen naar controle dus, van cijfermatig sturen naar menselijke maat en vertrouwen. Het vereist een transformatie van het denken en handelen en zal over een lange periode veel geld gaan kosten, maar ook sociaal rendement en een gezonde economie opleveren. Net zoals dat huis met hypotheek, waar je prettig in woont, waar je goed voor zorgt. Dan wordt het een appeltje voor de dorst. De kost gaat voor den buit uit! De 17e-eeuwse burgers van Nederland wisten het al. Nu het Kabinet nog.

En voor u, medeburger, lezer, collega. Voor u is er nog een kans. Kies 17 maart voor fundamentele vernieuwing van de stelsels van de zorg, het onderwijs en de sociale zekerheid. Kies voor NLBeter!

Vond je dit interessant? Deel het!