Leefomgeving

Onlosmakelijk verbonden met gezondheidszorg en onderwijs.

Word vriend

Leefomgeving

Een prettig, gezond leven begint in de eigen leefomgeving

Gezondheidszorg, onderwijs en leefomgeving zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Samen zorgen ze ervoor dat we onze samenleving en ons leven als waardevol beschouwen.
De plek waar je geboren wordt – de postcode – is erg bepalend voor hoe je opgroeit, wat voor onderwijs je gaat krijgen, of je veel of weinig gezondheidsklachten zult krijgen en zelfs hoe oud je uiteindelijk zult worden.

Mensen zijn niet in stukjes te knippen. Een patiënt met diabetes die niks doet aan de eigen leefstijl, zal in gezondheid achteruitgaan. En als diezelfde patiënt zich in een sociale leefomgeving bevindt waar ongezond eten de norm is, zal het heel moeilijk zijn om de eigen gewoontes aan te passen.

Als je leeft in een buurt waar je je niet veilig voelt, ontwikkel je eerder mentale problemen. Kinderen kunnen eerder concentratieproblemen vertonen op school. Wie wordt uitgesloten, neemt gezondheidsmaatregelen ook minder serieus. Heb je geen huis, dan zal je ook niet snel uit de schulden komen. Zo simpel is het.

School, gezondheid, leefomgeving; het is een samenspel. NLBeter zet dan ook hoog in om ervoor te zorgen dat onze leefomgeving verbetert en Nederland niet verder achteruit holt op het gebied van leefbaarheid, woonomgeving en veiligheid.

NLBeter streeft naar een gezonde, zorgzame, inclusieve samenleving waar mensen naar elkaar omkijken. Een samenleving met een sterke publieke sector, waar professionals in de zorg, het onderwijs en in het veld van veiligheid en leefbaarheid, de ruimte krijgen om hun werk goed te doen. Waar mensen naar elkaar omkijken als het kan en weerbaar zijn als dat nodig is. Waar we elkaar vertrouwen, begrenzen en helpen. Uit die kernwaardes volgen onze opvattingen over veiligheid, bouwen, inclusie, integratie, migratie.

Onze standpunten

VEILIGHEID

Als je al jong wordt geconfronteerd met onveiligheid, in je gezin, op straat of op school, ontwikkel je een zogenaamd ‘ongezond veiligheidsprofiel’. Je denkt dan dat geweld, discriminatie, misbruik, bang zijn op straat, dealen, schulden maken, wapenbezit en stelen normaal is. Je leert niet dat je hulp kunt vragen aan een volwassene of aan de politie. Veiligheid adem je in. Maar onveiligheid ook. Met een ongezond veiligheidsprofiel loop je meer kans om in een criminele loopbaan terecht te komen of om steeds opnieuw slachtoffer van criminaliteit te worden. Bovendien geef je dan minder om je omgeving en draag je niet bij aan een leefbare samenleving.

Opgroeien, leven en oud worden in een veilige omgeving zou normaal moeten zijn. We moeten eerder en structureler werken aan een gezond veiligheidsprofiel van alle Nederlanders.

  • We zijn te reactief als het over veiligheid gaat. We kloppen pas aan bij de politie als het al te laat is. We kunnen veel meer zelf doen om veilig op te groeien en veilig te blijven. Ofschoon politie en justitie aan preventie doen – bijvoorbeeld als het gaat om woninginbraken en online veiligheid – kunnen we nog vroeger beginnen. Net als in de zorg, gaat de aandacht bij NLBeter bij veiligheid en de leefomgeving uit naar preventie en leefbare wijken.
  • Politievertrouwen komt te voet en gaat te paard en is altijd broos. Er zijn groepen mensen in de samenleving die weinig vertrouwen hebben in de politie. Nationaal en internationaal ligt politieoptreden tegen burgers en interne verhoudingen binnen de politieorganisatie onder een vergrootglas. Onberispelijkheid, neutraliteit en aandacht zijn wezenlijk om te bereiken en vast te houden.
  • Politieprofessionals doen hun werk graag goed. Zij voelen zich regelmatig beperkt door te veel papierwerk en bureaucratie. Dat moet anders. Vertrouwen in plaats van wantrouwen. Ook binnen de politie hekelt NLBeter onnodige bureaucratie.
  • De politie moet zichtbaar en aanwezig zijn daar waar jongeren en kwetsbare doelgroepen zijn: in de wijken. NLBeter wil een schoolagent voor elke school, een ‘aangiftebus’ voor ouderen en een Instagram politiebureau.
  • Vertrouwen in politie en justitie is een zwaar te koetsteren goed. In de veiligheidsketen willen we – net als in de zorg en in het onderwijs – professionals aan het roer in plaats van managers die niet uit het vak komen. 
  • We gaan op zoek naar de menselijke maat, aandacht en gewone-mensentaal bij politie en justitie.
  • De afhandeling van aangiftes gaat te traag en is niet zichtbaar. Een sneller strafproces is goed voor de samenleving, voor zowel de daders als de slachtoffers. Vertrouwen bereik je door efficiëntie en zichtbaarheid.
  • Net als in de zorg, gaat de aandacht bij NLBeter bij veiligheid en de leefomgeving uit naar preventie en leefbare wijken. Streven naar leefbare wijken, preventie woninginbraken en geweld op straat.
  • De politie moet zichtbaar en aanwezig zijn daar waar jongeren en kwetsbare doelgroepen zijn: in de wijken. NLBeter wil een schoolagent voor elke school, een ‘aangiftebus’ voor ouderen en een Instagram politiebureau.
  • Politieprofessionals doen hun werk graag goed. Ook binnen de politie hekelt NLBeter onnodige bureaucratie.
  • In de veiligheidsketen willen we – net als in de zorg en in het onderwijs – professionals aan het roer in plaats van managers die niet uit het vak komen.
  • NLBeter wil een sneller strafproces voor zowel de daders als de slachtoffers. Vertrouwen bereik je door efficiëntie en zichtbaarheid.
BOUWEN EN WOONOMGEVING

Veiligheid, gezondheidszorg, onderwijs en wonen zijn versnipperde domeinen. Al bij de bouw van een wijk zou moeten worden nagedacht over veilige fietsroutes, goede verlichting en bereikbare sportvoorzieningen. We herstellen nu te veel achteraf. Dat moet anders. Want de leefomgeving bepaalt voor een groot deel ons levensgeluk. Prettig wonen, goed onderwijs, een goede gezondheidszorg en veiligheid zorgen samen voor een leefbare samenleving.

  • NLBeter staat voor ‘Housing First’. Dit principe omarmen wij vanuit onze zorgzaamheid. Het heeft geen zin om mensen te helpen die verslaafd zijn of psychisch problemen hebben, zolang ze op straat zwerven. Een dak boven je hoofd moet het uitgangspunt zijn.
  • Het bouwen van woningen moet vanaf de planvorming ten dienste staan van de bewoners en niet slechts de commerciële belangen van projectontwikkelaars dienen.
  • De overheid kan bijdragen aan het verminderen van de woningnood door kopers van een nieuwbouwhuis te verplichten om in dat huis te gaan wonen. Hiermee voorkom je tevens speculatie.
  • Bij de planvorming moet worden gelet op mentale gezondheidszorg. We strijden tegen eenzaamheid, uitsluiting en onveiligheid. Doelgroepen als ouderen, jongeren, kinderen en mensen met en handicap verdienen daarbij extra aandacht.
  • NLBeter vindt dat woningcoöperaties hun maatschappelijke verantwoordelijkheid moeten nemen en meedenken over veiligheid, onderwijs en gezondheid. Wij willen levende wijken met goede, mensvriendelijke voorzieningen.
  • We bouwen met aandacht en vanuit de menselijke maat, met veel groen, mogelijkheden voor beweging en voor sociale ontmoetingen. De inrichting van nieuwe woonwijken is bij uitstek een verantwoordelijkheid van de lokale overheid.
  • Wij willen de kloof tussen hoge en lage sociaaleconomische status zoveel mogelijk verkleinen door ten minste 40% sociale huurwoningen in nieuwbouwwijken.
INCLUSIE, INTEGRATIE EN MIGRATIE

Inclusie

  • Je zorgt voor de mensen in je land.
    Gezondheidszorg, wonen, werk, school en taalverwerving is de basis van elk bestaan en moet toegankelijk zijn voor iedereen. Solidariteit en gelijke behandeling zijn daarbij het uitgangspunt. Postcodearmoede en segregatie bestrijden we met hart en ziel.
  • Zorgzaam als het kan, weerbaar waar het nodig is.
    NLBeter streeft naar een gezonde en weerbare bevolking. Zelf doen waar het kan. Mensen –  waaronder nieuwkomer – zo snel mogelijk op eigen benen laten staan. Soms zijn mensen kwetsbaar; door ziekte, problemen of armoede. Marginalisering en migratie kan extra kwetsbaar maken. Wij zorgen waar nodig is, waarbij echte aandacht en sterke professionele zorg de kern vormen.
  • NLBeter gelooft in échte inclusie.
    Niet als modewoord en sociaal wenselijke kapstokjes en afvinklijstjes, maar meedoen echt mogelijk maken. Dat kost inspanning van alle kanten en van alle groepen in de samenleving. Gevestigden steken hun hand uit, nieuwkomers voegen in.
  • NLBeter kijkt naar álle vormen van uitsluiting en marginalisatie.
    Nieuwkomers zijn kwetsbaar. Net als eenoudergezinnen, lager opgeleiden, chronisch zieken, psychiatrisch patiënten en ouderen. Wij benaderen marginalisatie en armoede breder dan als exclusief ‘nieuwkomersprobleem’.

Integratie

  • NLBeter zet hoog in op snelle integratie en taalverwerving van nieuwkomers.
    Lange asiel- of migratieprocedures zijn funest en leiden tot directe marginalisatie en wachtkamergedrag van grote groepen mensen. Werk en wonen, normen waarden, taalverwerving en rechtssysteem begrijpen wordt aangeboden vanaf dag een van binnenkomst in Nederland.
  • Meedoen is niet vrijblijvend.
    We hekelen gedraai en maatschappelijke verwaarlozing. We stellen eisen en grenzen. We gaan uit van meedoen. Wie niet kán meedoen krijgt zorg. Wie niet wíl meedoen, wordt snel aangesproken en draagt consequenties.
  • Gezonde en positieve instituties. 
    Instituties die het meedoen belemmeren dienen hervormd of in uiterste instantie verboden te worden. Van alle kanten. Dus een kerkgenootschap of bijzonder onderwijs school, die oproept tot segregatie en polarisering kan niet. Een racistisch feest of werkgeversbeleid dat maakt dat mensen worden buitengesloten kan ook niet. Beiden dienen hard aangepakt te worden.
  • Culturele en religieuze eigenheid juichen wij toe. 
    Het is de basis van vrijheid en mens zijn. Daar waar die vrijheid wordt verward met segregatie, je rug naar de samenleving keren, gewelddadigheid, polarisering, of belemmering van meedoen, stellen wij een duidelijke grens.
  • Problemen benoemen. 
    NLBeter erkent en maakt bespreekbaar dat uitsluiting en gebrek aan integratie van groepen mensen, tot problemen op gebied van wonen, werk, scholing en gezondheid leiden. We cut the crap en houden niet van gedraai en verdoezeling. De problemen benoemen we, zodat ze goed aangepakt kunnen worden. We pakken de problemen bij de basis aan. Daarbij kijken we ook naar de problemen van mensen die nét niet marginaal zijn maar het wel zwaar hebben. Juist daar ontstaat vaak polarisering.

Migratie

  • Een gastvrij Nederland.
    Wij hebben zorgzaamheid, aandacht en de menselijke maat hoog in het vaandel staan binnen de publieke sector. Noblesse oblige. We realiseren ons dat Nederland arbeidsmigranten keihard nodig heeft waar personeelsschaarste is, bijvoorbeeld in de bouw en de zorg. We verwelkomen kennis-expats, die wereldwijde kennis toevoegen aan onze professionals. We zijn solidair met de meest kwetsbaren op de wereld, zoals vluchtelingen.
  • NLBeter begrenst.
    Als je gastvrij wilt zijn, moet je dat kunnen behappen. Zorgzaamheid betekent ook kaders stellen. We nemen in ons land zoveel mensen op als we werk, woningen, gezondheidszorg en onderwijs kunnen aanbieden. Zoveel als ons publiek bestel en de samenleving aan kan. Dat betekent dat we van groepen waarvoor meer zorg nodig, is minder mensen kunnen opnemen en van groepen die minder zorg nodig hebben, juist meer.
  • Nood breekt wet.
    We erkennen dat nood soms wet (en beleid) breekt, zeker als er iets verschrikkelijks gebeurt in de wereld. Die nood moet dan gelijkelijk over Europa en de wereld worden verdeeld. 
HET LEEFBAAR INKOMEN

NLBeter ziet een snelle introductie van het leefbaar inkomen als een essentiële voorwaarde voor de noodzakelijke systeemtransitie in Nederland.

Het leefbaar inkomen is het vaste bedrag dat elke maand door de overheid wordt uitgekeerd om te voorzien in de grondwettelijk verankerde bestaanszekerheid op een basaal niveau voor iedere Nederlander. Daarmee is het leefbaar inkomen een bevestiging van de waardigheid van elke mens en het geeft uitdrukking aan de notie van de samenleving als een plek om te kunnen schuilen.

Het leefbaar inkomen vormt in de visie van NLBeter het hart van het helingsproces voor de samenleving dat dringend nodig is na decennia neoliberaal beleid waarin het frame van het zelfredzame individu als ideaal werd neergezet en de zorgzaamheid die de overheid haar burgers dient te bieden werd veronachtzaamd. Het resultaat van dit beleid is een maatschappij waarin grote aantallen ontredderde burgers het hoofd boven water proberen te houden en zij de overheid daarbij op veel terreinen eerder als vijand ontmoeten dan als de vanzelfsprekende medestander.
We zullen derhalve een beweging moeten maken van het doorgeschoten individualisme dat het neoliberalisme kenmerkt naar meer gemeenschapszin en zorg voor elkaar.

Wij zijn ervan overtuigd dat de introductie van het leefbaar inkomen een meer ontspannen samenleving zal opleveren waarin geen primaire stress meer bestaat om het naakte bestaan en ondernemingszin kan floreren. Mensen die nu geen uitweg zien uit hun laagbetaalde baan met een zeer grote werkdruk krijgen met een leefbaar inkomen een sterkere positie tegenover hun werkgever. Daarnaast ontstaat er voor eenieder meer ruimte om in het eigen leven de juiste evenwichten te vinden waardoor meer rust en bewegingsvrijheid worden gecreëerd.

Het leefbaar inkomen vloeit logisch voort uit de wens van NLBeter het welzijn van de burgers te bevorderen en onze grote welvaart wat eerlijker te delen dan nu het geval is. Het leefbaar inkomen creëert tevens meer gelijke kansen voor iedereen en draagt bij aan het verkleinen van de aanzienlijke gezondheidsverschillen – en daarmee de verschillen in levensverwachting – die thans tussen bevolkingsgroepen met respectievelijk een hoger inkomen en een laag inkomen bestaan. 

Het leefbaar inkomen vergroot de mogelijkheid van iedere burger in vrijheid eigen keuzen te maken en stelt hem in staat om op zijn beurt bijdragen te leveren aan de publieke zaak door bijvoorbeeld zorgtaken op zich te nemen of te participeren in buurt- of wijkprojecten. Het leefbaar inkomen wordt onvoorwaardelijk uitgekeerd maar daarbij wordt tegelijkertijd op elke Nederlander het stilzwijgende morele appel gedaan bij te dragen aan de maatschappij.

De introductie van het leefbaar inkomen vergt politiek en moreel leiderschap waarover de bestaande partijen die in de afgelopen decennia hebben geregeerd kennelijk niet of in volstrekt onvoldoende mate hebben beschikt.
Telkens weer blijkt dat de huidige politieke elite niet in staat dan wel niet bereid is outside the box te denken. Men heeft geen visie, is ongeloofwaardig of heeft de handen niet vrij om grote veranderingen tot stand te brengen aangezien er een grote verwevenheid bestaat met de bestaande structuren en (vermeende) belangen, waaraan de bestaande politieke partijen met handen en voeten zijn gebonden.  Als het erop aankomt wil men deze bestaande structuren ook gewoon in stand laten, ondanks alle, soms mooie, retoriek. 

Het leefbaar inkomen staat daarnaast centraal in de radicale koerswijziging die nodig is om de vele complexe systemen te ontmantelen op het terrein van onder meer de inkomstenbelasting, het toeslagenstelsel en de sociale zekerheid. Het wantrouwen dat deze systemen veelal regeert, moet met wortel en tak worden uitgeroeid en vertrouwen in elkaar dient weer voorop te worden gesteld.
Alleen door het leefbaar inkomen als uitgangspunt te nemen kan worden bereikt dat het systeem van de inkomstenbelasting en het toeslagenstelsel daadwerkelijk zeer sterk kan worden vereenvoudigd door alle aftrekposten – waaronder de hypotheekrenteaftrek – en alle toeslagen in één keer te laten vervallen. En dat is wat in onze visie moet gebeuren: gebleken is dat zachte heelmeesters stinkende wonden veroorzaken.

Op het terrein van de sociale zekerheid brengt de introductie van het leefbaar inkomen mee dat alle regelingen kunnen worden geschrapt die voorzien in een vervangend inkomen bij ziekte, arbeidsongeschiktheid en werkloosheid. Ook de bijstand, de AOW, de aanvullende studiebeurs en de kinderbijslag kunnen vervallen.

Noodzakelijk is de gelijktijdige introductie van een publiek geborgde maar privaat georganiseerde arbeidsongeschiktheidsverzekering die verplicht door elke Nederlander moet worden afgesloten. Doordat iedereen deelneemt kan de premie heel laag zijn en is iedereen verzekerd van doorbetaling van het inkomen dat hij verdient bovenop het door de overheid uitgekeerde leefbaar inkomen tijdens kort- of langdurige ziekteperioden.

Plan van aanpak

Heel concreet meent NLBeter dat het leefbaar inkomen de volgende categorieën zou moeten kennen:

Leeftijd    Leefbaar inkomen
     
0 – 12     € 100,- per maand
12-18    € 250,- per maand
18 – 25     € 500,- per maand
vanaf 25    € 1.200,- per maand (en daarna de stap naar € 1.500,-)

De genoemde bedragen worden maandelijks individueel aan elke Nederlander uitgekeerd.

NLBeter ziet de introductie van het leefbaar inkomen als een principiële, fundamentele politieke keuze die noodzakelijk is om te komen tot de gewenste zorgzame samenleving en het afbreken van de vastgedraaide systemen van de inkomstenbelasting, de toeslagen en de sociale zekerheid. Maar dit betekent natuurlijk niet dat we geen verantwoordelijkheid nemen voor de bekostiging van het leefbaar inkomen.

Het leefbaar inkomen zal naar onze verwachting de motor blijken te zijn van een nieuwe en ongekende maatschappelijke dynamiek die ook economische groei mee zal brengen. Daarmee is een deel van het antwoord op de vraag hoe het leefbaar inkomen kan worden betaald gegeven. We sluiten hiermee niet onze ogen voor het voortbestaan van een groep inactieven die ook in het huidige systeem niet in beweging te krijgen is maar denken dat het leefbaar inkomen deze groep zal laten krimpen omdat er, anders dan in de huidige bijstand, in dat geval geen enkel obstakel bestaat om inkomsten te genereren of vrijwilligerswerk te verrichten. Ook de zogenoemde ‘armoedeval’ behoort door de introductie van het leefbaar inkomen tot het verleden.

Ook zal de fundamentele systeemvereenvoudiging die de introductie van het leefbaar inkomen meebrengt leiden tot zeer forse besparingen waarmee een aanzienlijk gedeelte van de noodzakelijke bekostiging is gedekt. Deze besparingen betreffen niet alleen de bedragen die thans worden uitgekeerd als het gaat om sociale uitkeringen en toeslagen maar ook het wegvallen van fiscale aftrekposten en de kosten van het zeer omvangrijke uitvoerings- en controleapparaat dat op dit moment bestaat en is gebaseerd op institutioneel wantrouwen. Het behoeft geen betoog dat de fenomenale systeemvereenvoudiging die door de introductie van het leefbaar inkomen wordt bewerkstelligd eveneens een grote bijdrage zal leveren aan fraudepreventie.

Een ander deel van de bekostiging kan worden gevonden in de introductie van nieuwe belastingen en heffingen die eraan bijdragen dat de andere door NLBeter gewenste maatschappelijke veranderingen snel worden bereikt en we niet meer achteraan sukkelen of onderaan lijstjes bungelen als het gaat om noodzakelijke ontwikkelingen als de energietransitie en milieuvervuiling:

  • Heffingen op producten en diensten die de gezondheid bedreigen zoals veel hogere accijnzen op tabak en alcohol, een suikertaks en een vleestaks maar ook heffingen op ongewenste productiemethoden die verkeerde systemen in stand laten.
  • Heffingen op producten en diensten die vervuiling van de leefomgeving meebrengen.
  • Heffingen die de totstandkoming van een volledig circulaire economie bevorderen.
  • Heffingen die eerlijke prijsvorming van producten tot doel hebben.
  • Klimaatheffingen zoals een kerosinetaks.

Verder kunnen hogere belastingen voor het grote bedrijfsleven, het verhogen van het tarief van de inkomstenbelasting dat geldt voor inkomens vanaf bijvoorbeeld € 150.000 naar zestig procent en een nieuwe vermogensbelasting voor grotere vermogens een ander gedeelte van de bekostiging dekken.

We zien deze mogelijkheden de introductie van het leefbaar inkomen te bekostigen als knoppen waaraan kan worden gedraaid om tot een optimale volledige bekostiging te komen. Voor de juiste afstelling van deze knoppen zal echter enige tijd nodig zijn en die tijd willen we vanzelfsprekend ook nemen. We zijn daarbij bereid om – als dat nodig blijkt te zijn – gedurende een korte overgangsperiode de staatsschuld wat op te laten lopen om het leefbaar inkomen voor elke Nederlander op heel korte termijn te kunnen realiseren.

Bedacht moet worden dat in de huidige situatie ook de burgers die geen uitkering hebben of AOW genieten vaak al een behoorlijk ‘basisinkomen’ ontvangen van overheidswege door toeslagen, aftrekposten, belastingkortingen en kinderbijslag.

NLBeter wil in samenhang met de keuze voor het leefbaar inkomen tevens andere stappen zetten.

  • We zien twee of drie dagen kinderopvang per week als een kosteloze publieke dienst, geïntegreerd in basisscholen, en we vinden dat niet alleen de ouders maar iedereen in Nederland met een inkomen boven het leefbaar inkomen aan de bekostiging daarvan moet meebetalen omdat kinderopvang een maatschappelijk belang vertegenwoordigt. Dit kan op eenvoudige wijze worden bereikt doordat aan elke schijf in de inkomstenbelasting een klein percentage wordt toegevoegd dat is geoormerkt voor de bekostiging van kinderopvang (we vinden overigens niet dat ouders verplicht zijn om gebruik te maken van kinderopvang: dat blijft vanzelfsprekend een vrije keuze). 
  • We zouden de mogelijkheid van de introductie van een ‘tweede omzetbelasting’ willen onderzoeken voor kleine ondernemingen (zoals eenmanszaken, DGA’s van BV’s zonder personeel en kleine VOF’s) om daarmee te komen tot een sterke vereenvoudiging van administratieve lasten. We zien voor ons dat deze ondernemers voor de optie kunnen kiezen geen fiscale administratie meer te voeren (anders dan noodzakelijk voor de heffing van omzetbelasting) maar een vast tarief te betalen over hun omzet, naast de reguliere omzetbelasting die zij al zijn verschuldigd. Deze ‘tweede omzetbelasting’ treedt voor de ondernemers die hiervoor kiezen dan in de plaats van de inkomstenbelasting en vennootschapsbelasting. Het te betalen vaste tarief neemt toe naarmate de omzet groter is.
  • We willen de eigen bijdrage binnen de ziektekostenverzekering afschaffen omdat we vereenvoudiging van de bestaande systemen hoog in het vaandel hebben staan en we menen dat het sturen op preventie door een krachtige nudging door de overheid snel tot resultaten zal leiden, waardoor het beroep op de ziektekostenverzekering af zal nemen.
  • We willen tot een verdere vereenvoudiging komen door te regelen dat het belastingsysteem neutraal is waar het leefvormen, arbeidsrelaties en ondernemingsvormen betreft zodat fiscaal gedreven keuzen op deze gebieden niet meer spelen.
KLIMAAT

Klimaatverandering is onlosmakelijk verbonden met onze gezondheid, en brengt talloze uitdagingen en problemen met zich mee. Denk bijvoorbeeld aan de bedreiging voor onze leefomgeving als gevolg van zeespiegelstijging, of voor onze natuur en biodiversiteit door veranderende ecosystemen.
Van belang is ook dat het klimaatprobleem een risico op meer ongelijkheid binnen Nederland met zich meebrengt, aangezien de gevolgen van een crisis, en de financiële middelen die nodig zijn om tot een oplossing te komen, vaak dié mensen het hardst treft die het al financieel moeilijk hadden.
We zitten dus met een groot en dringend probleem.

Voor het aanpakken van de klimaatcrisis is veel te leren van onze omgang met de coronacrisis, want ook dat is een wereldwijd en complex dilemma. De coronacrisis heeft ons geleerd hoe belangrijk het is dat de overheid moet kunnen leunen op experts, en hoe goed Nederlanders in staat zijn in een korte tijd veranderingen door te maken zolang de overheid hierin maar duidelijk, transparant en sturend is. Deskundigen op het gebied van klimaatverandering vertellen ons dat de tijd voor langzame veranderingen voorbij is. Zij hebben in 2015 samen met een duizendtal burgers de Nederlandse staat voor de rechter gesleept met de klacht dat het onvoldoende aanpakken van klimaatverandering een ernstige dreiging vormt voor hun toekomst, en die van volgende generaties. In navolging van de rechtbank en het Gerechtshof heeft ook de Hoge Raad in 2019 de burgers en experts gelijk gegeven.

Desondanks gebeurt er vanuit de politiek nog te weinig om de afgesproken doelen te halen. In 2020 zijn we met hakken over de sloot geslaagd – als gevolg van de coronacrisis met een enorme afname van weg- en vliegverkeer en industriële activiteit – maar we liggen niet op koers om de doelen van 2050 te halen waarbij Nederland volledig op groene stroom zou moeten draaien en bijna geen CO2 meer mag uitstoten.

NLBeter wil in de Tweede Kamer gehoor geven aan de noodkreet vanuit burgers en experts, door de afspraken gemaakt in het Parijsakkoord en de klimaatrechtszaken serieus te nemen, door het benodigde geld vrij te maken om de klimaatcrisis te behandelen.

  •  Grootvervuilers moeten worden geremd.

Huidige regels zorgen ervoor dat grote CO2-vervuilers moeten betalen per ton CO2 die ze uitstoten, en dat ze extra belast worden wanneer ze vervuilender zijn dan andere bedrijven in dezelfde sector. Dit is een goed begin in het sturen van het bedrijfsleven richting duurzame en groene oplossingen.
Regels hebben echter alleen zin als ze goed gehandhaafd worden. NLBeter vindt dat de overheid hier veel beter op kan acteren. Neem bijvoorbeeld de besparingsplicht: volgens de regels is een bedrijf verplicht elke duurzame investering te doen die ze binnen 5 jaar kan terugverdienen. Minimaal 25% van de bedrijven lijkt zich hier niet aan te houden, en meer dan 75% levert niet het verplichte ‘energie-besparingsplan’ in.

Daarnaast mogen wat ons betreft de grote industrieën niet langer meebeslissen aan de klimaattafels. Zij hebben tegenstrijdige belangen en komen meestal niet op voor wat het beste is voor álle Nederlanders. Dit zie je terug in het mislukken van de industrietafel in 2018 waarbij de internationaal leidinggevenden van de twaalf grootste uitstoters van broeikasgassen in Nederland en de VNO-NCW de leiding overnamen en keer op keer de plannen voor algemene CO2-heffing dwarsboomden in plaats van tot een samenwerking te komen. Milieuorganisaties voelden hun invloed verdampen, omdat het de ministers niet lukte om de regie terug te pakken. Zij vroegen zich hardop af aan welke kant het kabinet eigenlijk stond. Deze gang van zaken heeft jaren vertraging opgeleverd voor de algemene CO2-heffing.

  • Keuzekracht bij de burger.

Er ligt een enorme kracht bij de burgers om Nederland verder te verduurzamen. Gezamenlijk kun je er namelijk voor zorgen dat er minder wordt geïnvesteerd in vervuilende bedrijven, dat er meer duurzame kleding wordt geproduceerd en dat er duurzamer wordt gegeten. NLBeter vindt dat die keuzekracht duidelijk en makkelijk gepresenteerd moet worden. Dit kan door burgers meer informatie en simpele keuzetools te geven zoals de bankenwijzer, pensioenwijzer, verzekeringswijzer en kledingwijzer, zodat je weet welk ‘duurzaamheids-certificaat’ jouw bank, pensioenfonds, verzekering of kledingmerk heeft. Ook willen we supermarkten stimuleren de keuze voor biologisch, plantaardig en seizoensgebonden eten te vergemakkelijken. Dit is soms beter voor je gezondheid, maar vooral ook beter voor de natuur.

Daarnaast willen we zorgen dat de subsidiepot voor zonnepanelen, groen dak, isolatie van huizen en duurzame transportmiddelen voldoende aangevuld wordt. Een mogelijke toevoeging is het werken met ‘verduurzamings-vouchers’, zodat de investering niet terecht komt bij individuen die daar financieel niet de draagkracht voor hebben. De mensen die bereid zijn te investeren in duurzame oplossingen moeten hiervoor zoveel mogelijk gestimuleerd worden.

  • Deskundigen moeten worden gehoord.

Samenwerkingen tussen klimaatexperts en burgers, zoals bijvoorbeeld bij Milieudefensie en Urgenda, hebben de afgelopen tijd al vele haalbare oplossingen voor het klimaatprobleem aangereikt aan de overheid. Urgenda heeft hiervoor een 54-punten-plan opgesteld met praktische stappen om de CO2 uitstoot in Nederland op tijd terug te dringen en een klimaatneutraal Nederland te bereiken in 2050 (dat wil zeggen: zonder impact op het klimaat, door gebruik van groene energie of door net zoveel CO2 uit te stoten bij het opwekken van energie, als dat de natuur weer kan opnemen).
Een groot gedeelte van deze 54 stappen zal voor veel mensen niet aanvoelen als een ‘straf’ (zoals minder vlees eten of minder vliegen misschien wel aanvoelt), maar als ‘neutraal’ worden ervaren. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om duurzamer OV, verplicht de lichten uit op kantoor na werktijd, meer zonnepanelen op overheidsgebouwen en duurzamer bosbeheer. Je hebt echter een sterke overheid nodig die keuzes durft te maken om een samenleving – inclusief het bedrijfsleven – door zo’n transitie heen te trekken.

De vraag is wat ons betreft niet óf Nederland klimaatneutraal moet worden, maar voor welke prijs en op welke termijn. Wachten met het nemen van maatregelen zorgt er namelijk voor dat Nederland tegen veel hogere kosten in een desastreus tempo dezelfde energie-transitie moet doormaken. Hierbij vallen veel meer slachtoffers, in de vorm van boeren of fabriekswerkers die geen tijd meer krijgen voor een omscholing, het invoeren van autovrije zondagen of het verplicht moeten verduurzamen van je huis op eigen kosten.

Hoe hard de klimaat-rapporten van deskundigen ook blijven roepen dat er geen tijd meer is voor gepolder, toch blijven de bestuurders van ons land zich soms verschuilen achter het ‘kosten-effectiviteits-plaatje’. Klimaat krijgt als uitgavenpost op zijn best een 9e plek in de totaalbegroting, terwijl de klimaatcrisis in de komende 30 jaar mogelijk de grootste uitdaging vormt waar de mens ooit voor heeft gestaan. Door de adviezen van deskundigen onvoldoende op te volgen en de verkeerde prioriteiten te stellen onderkent ons kabinet het gewicht van het klimaatprobleem.

  • Lasten en baten van de klimaatcrisis moeten eerlijk worden verdeeld.

In de kern ligt de oplossing van het klimaatprobleem ook in het oplossen van sociaaleconomische verschillen. Je kunt je namelijk pas druk maken om de toekomst, als je zelf genoeg zekerheid geniet in werk, woning en gezondheid. Om iedereen mee te krijgen in een duurzame wereld, zullen we er dus voor moeten zorgen dat het aanpakken van ongelijkheid in Nederland onderdeel is van de oplossing, en niet juist slachtoffer van de oplossing.

Sommige sectoren hebben meer last van klimaatoplossingen dan anderen. De (intensieve) veehouderij bijvoorbeeld is helaas een groot onderdeel van het klimaatprobleem. Dit betekent dat we in samenwerking met de boeren de veestapel moeten laten krimpen, zonder dat enkel de boeren daar de dupe van worden. Dit kan bijvoorbeeld door omscholing naar fruit- of groententeelt mogelijk te maken, of door na de krimp van een veehouderij de ongebruikte grond van de boeren voor een eerlijke prijs over te kopen (en te bebossen).

Andere oplossingen, zoals de kilometerheffing (belasting per gereden kilometer met de auto), zullen waarschijnlijk ten goede komen aan de luchtkwaliteit en de vermindering van CO2-uitstoot. NLBeter weegt af dat ‘de gebruiker betaalt’ in deze een fair principe is. Echter, zo’n kilometerheffing zorgt er ook voor dat mensen die het al niet konden betalen om vlak bij hun werk te gaan wonen (in de stad) dan nóg extra worden belast. We kunnen wel lering trekken uit de huidige Corona-crisis, die ons duidelijk heeft gemaakt dat het woon- werkverkeer echt minder kan. Daarnaast kunnen werkgevers hierin een ondersteunende rol spelen naar werknemers voor wie het lastig is om een woning te vinden dichtbij hun werk.

NLBeter vindt dat het eerlijk is als de overheid het goede voorbeeld geeft. Daarom streven wij naar een snelle groei in het aantal zonnepanelen op overheidsgebouwen, het verduurzamen van gemotoriseerd ov en het isoleren van overheidsgebouwen.

  • Gezondheid voorop.

NLBeter staat voor een gezonde luchtkwaliteit en leefomgeving. Dit betekent het stimuleren van meer groen in steden in de vorm van bomen, parken, groene daken of gevelgroen, en meer aandacht naar het onderhoud van Nederlandse natuurgebieden. De coronacrisis heeft eens te meer laten zien hoe belangrijk de natuur is voor onze gezondheid. Mensen trokken er massaal op uit voor een wandeling in de bossen en parken, of een wielrenrondje door de natuurgebieden.

Daarnaast ontmoedigen we verdere investering in de uitbreiding van wegen, maar kijken we naar alternatieven zoals de investering in ov (bijvoorbeeld snelbus met eigen rijstrook, of de lang overwogen Lelylijn van Lelystad naar Groningen), en streven we naar een transportsector die volledig elektrisch rijdt. Het rekenen van een eerlijke prijs voor vluchten (vlieg-taks) zal verdere uitbreiding van de vliegsector voorkomen en komt ten goede aan de luchtkwaliteit. Een snel en uitgebreid treinennet door Europa kan korte-afstandsvluchten vervangen.

EUROPA EN DE WERELD

NLBeter heeft niet voor niks NL in haar naam staan. Wij richten ons op het verbeteren van de Nederlandse zorg, onderwijs, leefomgeving. Kansenongelijkheid, macht en lobbycratie van grote vervuilers, achteruitgang van het onderwijs, onveilige buurten, ongezondheid als verdienmodel, onnodige bureaucratie, wachtlijsten in de zorg en met name de GGZ. Er is genoeg te doen en te repareren in een land dat ooit trots kon zijn op een stevig en sociaal publiek domein. Wij steken graag de hand in eigen boezem en concentreren ons op misstanden in Nederland.

Tegelijkertijd zijn we ons zeer bewust van onze plek in het grotere geheel. Nederland is klein en volledig onderdeel van Europa en de wereld. Zoals een orgaan niet los kan worden gezien van het lichaam als geheel, hebben wij als land een symbiotische relatie met Europa en de wereld. In Nederland neemt de kloof tussen arm en rijk toe, en ook op wereldniveau is dit zo. Wij streven naar het dichten van de kloof tussen arm en rijk en naar een eerlijke verdeling van onderwijs en toegang tot gezondheidszorg. Wij vinden het daarbij belangrijk niet te pamperen, maar te streven naar autonomie van elk mens.

Wij zijn vakmensen die geven om menselijkheid en kleinschaligheid. Tegelijkertijd schuwen wij samenwerking en groots uitpakken en aanpakken niet, zoals we in ons vak ook dagelijks samenwerken om tot het beste resultaat te komen aan het bed, in de klas en in de woonomgeving. Klein en autonoom waar het kan, groot, samen en sterk waar het nodig is.

In internationale samenwerking en het vormgeven van Europese instituties hanteren wij dezelfde principes als in ziekenhuizen, de GGZ, de school, de wijk. Geen onnodige bureaucratie en allerlei lagen van mensen die elkaar alleen maar bezighouden met regeltjes en procedures, maar snelle besluitvorming, klare taal en transparant werken. Stevig leiderschap in plaats van gelobby, dure adviesbureaus en eindeloze commissies.  Wij zijn trots op de eeuwenlange Nederlandse directheid en daadkracht en willen daarin voorbeeldig zijn in samenwerkingsverbanden.

EUROPA

  • Sterk eendrachtig Europa

NLBeter is voor een sterk Europa, dat een vooruitstrevende rol in de wereld inneemt op economisch, sociaal, cultureel en militair gebied. Met toenemende schuivende panelen op het wereldtoneel in de Verenigde Staten, aan onze Oostkant en in Azië, is het nodig om een krachtig en eensgezind wereldblok te vormen. Met een eigen sterke identiteit, solide munt en zinvolle samenwerkingen.

  • Lokaal en kleinschalig als het kan

NLBeter streeft altijd naar de menselijke maat. Kleinschaligheid waar het kan. Menselijkheid ontstaat ook in hechte buurten, wijken, dorpen, steden, gemeenschappen en lokale identiteit. Het platteland is even wezenlijk als de metropool Amsterdam. Wij vinden nationale culturen, talen en identiteit belangrijk en waardevol om te koesteren. Wij steunen initiatieven die burgers betrokken maken en houden op hun lokale woonomgeving en geloven dat dat bijdraagt aan veiligheid, gezondheid en welbevinden en dé pandemie van deze tijd, eenzaamheid, tegengaat.

  • Wereldburgerschap

Wij zijn niet meer beperkt tot onze kleinschalige woonomgeving, maar ook altijd tegelijkertijd wereldburger. Verbondenheid met klimaat, aarde, medemens op wereldniveau vinden we belangrijk om mee te geven. Dat start in het onderwijs. We zijn solidair waar het nodig is en snappen dat in nood de wet soms gebroken dient te worden.

  • Farma

Wij willen de productie van medicatie op eigen bodem laten plaatsvinden waar mogelijk en in Europees verband waar wenselijk en nodig. De afhankelijkheid van Azië in medicijnproductie willen we in rap tempo verminderen. We zijn ons in de corona pandemie erg bewust geworden van kwetsbaarheid en afhankelijkheid. 10 jaar neoliberalisme hebben de autonomie op het gebied van farma geen goed gedaan.

  • Netwerken op expertise

NLBeter bestaat uit vakmensen en professionals. Wij willen samenwerken en netwerken in Europees verband op expertise niveau. Krachtige universiteiten, slimme verdeling van voedselproductie- en landbouw, uitmuntende hooggespecialiseerde zorg pakken wij aan op Europees niveau. Expertise gaat daarbij altijd voor op politieke belangen en ego’s van deelnemende partijen en landen.

  • Geen log bureaucratisch apparaat

Wij zijn wars van een Europa als institutie van beroepspolitici die zich oeverloos bezighouden met de ideale maat van de komkommer. Wij slanken allerlei Europese instituties af en werken efficiënt en gedreven. Lobbycratie en grote vervuilersbelangenbehartiging stoppen wij keihard op Europees niveau

  • Snelle crisisaanpak

Juist buiten crisistijd moet je regelen wat je in crisistijd doet. De corona pandemie heeft ons geleerd dat we snel weer als Europa uiteenvallen in nationale staten en de samenwerking en solidariteit vergeten. Wij willen een wendbare en democratisch ingebedde Europese crisisorganisatie optuigen voor grote rampen, pandemieën en oorlog.

WERELD

  • Solidair

De kloof tussen arm en rijk op de wereld, onveiligheid en oneerlijke verdeling van onderwijs en zorg raakt ons. Wereldwijde armoede heeft consequenties voor Nederlanders. Ziektes kennen geen grenzen, en toenemende armoede in de wereld leidt tot onveiligheid en grote migratiestromen. NLBeter streeft naar solidariteit. Wij zijn wars van patenten op farma die toegang tot medicatie voor arme gebieden onmogelijk maken.

  • Autonomie

NLBeter gelooft in autonomie van mensen. Wij delen liever kennis en drijven eerlijke, schone handel, dan dat wij pamperen en pleisters plakken. Dat betekent hele bewuste keuzes maken in hulpprogramma’s en altijd streven naar onafhankelijkheid.

  • Kennis delen

Goed onderwijs is de bron van gezondheid en veiligheid. We delen onze kennis en maken gebruik van slimme informatietechnologie. Nederland behoorde ooit tot een van de meest vooraanstaande kennislanden ter wereld. Die positie willen wij terug. Op het gebied van landbouwtechnologie en waterwerken hebben wij de wereld heel veel te bieden, zeker met toenemende lastige waterverdeling ten gevolge van klimaatverandering. Wij streven naar een continue uitwisseling met wetenschappers en studenten van over de hele wereld. We stimuleren internationale uitwisselingen vanaf jonge leeftijd.

  • Mensenrechten en misstanden

NLBeter heeft menselijkheid en daarmee mensenrechten hoog in het vaandel staan. Waar nodig spreken wij ons uit en staan wij voor menswaardigheid en integriteit. Wij steken echter graag hand in eigen boezem en lossen ook, eerst en vooral op wat er in Nederland nog allemaal mis is.