Corona

Wat hebben we kunnen leren van corona?

Word vriend

Door Corona is ons leven volledig op zijn kop gezet. Het virus heeft ons overrompeld. Het zorgde ervoor dat de samenleving op slot ging en tot stilstand kwam. In een wereld waarin alles maakbaar en mogelijk leek, werden we opeens geconfronteerd met onze kwetsbaarheid. Ook als er een vaccin komt, zal ons leven nooit meer hetzelfde zijn. Maar welke lessen hebben we nu eigenlijk geleerd en wat moet er blijvend veranderen?

NLBeter wil dat kernwaarden zoals zorgzaamheid en solidariteit weer leidend zijn. En echt vertaald worden in daden. Dat betekent keuzes maken, proactief leiden en inzetten op het versterken van de weerbaarheid en veerkracht van de samenleving.

De visie van NLBeter:

  • We zien door corona dat de kloof tussen groepen in Nederland verder toeneemt. Een grote groep wordt armer, eenzamer, ongelukkiger en kwetsbaarder. Zij lopen daardoor ook grotere gezondheidsrisico’s en dreigen aan de kant te komen staan. We moeten daarom veel meer oog hebben voor de samenhang tussen gezondheid, economie en sociale uitsluiting.
  • De overheid moet meer regie nemen om een ‘gezonde samenleving’ te bevorderen. De markt biedt hiervoor onvoldoende oplossingen. Daarbij spelen professionals in de zorg, het onderwijs en het sociaal domein een onmisbare rol. Geef hen de ruimte om hun werk te doen en een menselijke maat boven onmenselijke regels te stellen.
  • In een ‘gezonde samenleving’ verschuift het zwaartepunt van genezen naar preventie. Om ons weerbaarder te maken tegen (de gevolgen van) virussen als corona moet het gesprek over een gezonde levensstijl minder vrijblijvend worden. Kiezen we voor echte prikkels om gezond leven te bevorderen en slechte gewoonten af te straffen? Of blijven we doormodderen uit angst voor betutteling.

Wat ging er goed? 

  • Het blijft dus toch mogelijk om door te pakken, ondanks de bureaucratische rompslomp en talloze commissies en ‘taskforces’ die voorheen iedere verandering tegenhielden en frustreerden;
  • We hebben nog steeds groot vertrouwen in de stem van de deskundige professional en zijn blij dat we niet alleen aan de politiek en ambtenarij zijn overgeleverd in deze tijden van crisis;
  • Opeens vinden we allerlei oplossingen om personeelstekorten in de zorg te dichten, zoals de inzet van gepensioneerden en mensen met een verlopen registratie. Wanneer mensenlevens op het spel staan, zijn we flexibeler dan we dachten.

Wat hebben we geleerd?

  • Onze infrastructuur voor een gezondheidscrisis zoals corona is niet goed op orde. We zijn onvoldoende in staat om snel door te pakken en zaken goed te regelen. Zie de mondkapjes voor werkers in de verpleeghuiszorg die er maar niet kwamen, het regelen van voldoende testcapaciteit en het vooruitzicht dat het vaccineren van de Nederlandse bevolking meer dan een jaar op zich laat wachten. Andere landen laten zien dat het echt beter kan. We probeerden nu een brand te blussen met emmertjes water en brandweermensen op de fiets.
  • Investeren in de zorg is noodzakelijk. We zijn in het verleden te zuinig geweest om voldoende capaciteit in huis te hebben voor calamiteiten. Daardoor zien we nu bijvoorbeeld dat Duitsland veel meer IC-bedden heeft dan wij. Onze kwetsbaarheid voor corona is extra groot vanwege politiek-financiële beslissingen van vroeger waarvoor we nu een hoge prijs betalen. Virussen zullen deel blijven uitmaken van ons leven en daarop moeten we beter zijn voorbereid. Wij willen daarom dat de overheid vooruitkijkt en beleid maakt dat op de lange termijn houdbaar is. En dat betekent sturen op gezondheid en ons niet laten leiden door een systeem (regels en geld) dat alleen gericht is op ziekte en problemen. Ziekte als verdienmodel geeft de verkeerde perverse prikkels.
  • Mensen met een migratie-achtergrond worden extra zwaar getroffen door corona, blijkt uit alle cijfers. Virussen zijn kleurenblind maar verschillen in sociaaleconomische posities hebben wel degelijk hun effect op de gezondheid van mensen en de kans op ziekte en een korter leven. Mensen met de ‘verkeerde’ postcode lopen meer risico om ernstig ziek te worden van Covid-19, omdat ze vaker leiden aan obesitas, suikerziekte, een hoge bloeddruk en hart- en vaatziekten. Het creëren van een gezonde sociale basis voor iedereen vraagt om investeren in een samenleving waarin niemand buiten de boot valt. Geld, gezondheid, onderwijs, veiligheid, huisvesting, cultuur – het hangt allemaal met elkaar samen.
  • Het was pijnlijk om te zien dat ziekenhuizen alles best goed voor elkaar hadden maar in de verpleeghuizen bewoners en medewerkers onvoldoende beschermd werden. Dat heeft tot enorm schrijnende situaties geleid. De coronacrisis heeft daarmee de verkokering binnen de zorg pijnlijk zichtbaar gemaakt. We moeten daarom echt naar een integrale visie op de gezondheidszorg, zonder onneembare schotten tussen eerste en tweede lijnen, cure en care, somatische en psychische hulpverlening. Verkeerde financiële prikkels en tegenstrijdige belangen hebben onze gezondheidszorg verziekt. Het genezen van mensen begint bovendien met het nadenken over het voorkomen van ziektes. Preventie dus!
  • We waren boos over kinderachtige verboden en torenhoge boetes en sommigen vonden het best stoer dat zelfs de minister van Justitie op zijn eigen bruiloft even uit zijn rol viel. Tegelijk zagen we dat echt leiderschap met heldere spelregels en strenge handhaving betere resultaten opleverde dan ‘zoek het zelf maar uit’. Daarom moeten we nadenken over begrippen als vrijheid, verantwoordelijkheid en het type leiding vanuit de overheid dat daarbij past. Onze eigenwijze volksaard schiet door wanneer mensen zich nergens wat van aantrekken of meegaan in complot denken en daarmee ook de gezondheid van anderen in gevaar brengen. Ook kan een crisis niet zonder centrale regie en iemand die de knopen doorhakt. Mensen die werken in de zorg worstelen daar iedere dag mee. Blijven we vasthouden aan de mythe van de zelfredzaamheid of moet je soms mensen tegen zichzelf in bescherming nemen? Wat voor leiderschap is nodig om de boel bij elkaar te houden wanneer een te dominante ‘vrijheid, blijheid’-cultuur alleen maar leidt tot verdeeldheid en versnippering? Zeker nu onze samenleving steeds diverser wordt, moeten we het eens zijn over een aantal basisafspraken over een gezonde samenleving waar iedereen aan gehouden is.

Stem op 17 maart 2021 op NLBeter voor een samenleving waarin de mens centraal staat. Want Nederland verdient Beter!