De frontlinie tegen Corona

Door Corona zullen Huisartsenpraktijken, HAP’s, SEH’s en IC’s zich de komende weken/maanden ontwikkelen tot ‘warzones’

Medisch experts, dokters, verpleegkundigen gaan de frontlinie vormen tegen Corona.

Zij zullen alles geven, ook buiten normale werktijden..

Zij stellen hun eigen gezondheid en sociale leven in de waagschaal, om patienten te helpen.

We willen iedereen een hart onder de riem steken die geconfronteerd wordt met Corona: patienten, naasten en hulpverleners.

Namens NLBeter,
Esther van Fenema
Janneke Wittekoek
Ronald Mann


De rookvrije zone

Even voorstellen: Wanda de Kanter (1959) is longarts en nu ruim zes jaar werkzaam in het oncologisch ziekenhuis Antoni van Leeuwenhoek (AVL) te Amsterdam. Door actief te vechten tegen de tabaksindustrie probeert zij te bevorderen dat de jeugd een rookvrije toekomst krijgt. ‘Elke dag beginnen in Nederland 75 kinderen met roken, stelt zij. Dat is volgens haar de schuld en verantwoordelijkheid van de overheid. ‘Die moet ervoor zorgen dat kinderen niet verslaafd raken.’ Onlangs verscheen van Wanda de Kanter en haar collega-longarts Pauline Dekker het boek ‘Niet roken maar koken’.

 

Eenzaamheid, tijd voor een mensenleger?

‘Weet jij eigenlijk wel wat de echte doodsoorzaak nummer 1 is?’ vraagt mijn boomlange vriend, volleyballer en gouden medaillewinnaar op de Olympische Spelen, Bas van de Goor.

Hij heeft diabetes én is directeur van de Bas van de Goor Foundation, die als missie heeft om de kwaliteit van leven voor mensen met diabetes te verhogen door middel van sport. We komen elkaar regelmatig tegen op congressen over (en in) de zorg.

Hij zal toch niet eenzaamheid bedoelen? Ja hoor, dat bedoelt hij wèl, net heeft hij het gehoord op een groot congres over de zorg…

Dagelijks kom ik in de spreekkamer, in de kranten en op televisie mensen tegen die eenzaam zijn. Ik zoek vaak naar de oorzaak van hun eenzaamheid. Het kunnen kinderen zijn die gepest worden, die het thuis ellendig hebben in een vechtscheiding. Het kunnen mensen zijn met een persoonlijkheidsstoornis, die door hun aanleg een fikse bijsluiter nodig hebben, omdat zij met de hele wereld ruzie maken, en heel weinig kunnen reflecteren op hun eigen functioneren.

Of het zijn patiënten met een ernstige ziekte, zoals kanker. Die door hun ziekte hun werk en hun sociale netwerk zijn kwijt geraakt. Die in armoede leven en geen geld hebben voor sociale activiteiten. Die geen auto meer mogen of kunnen rijden en hun kinderen ver weg slechts mondjesmaat kunnen bezoeken.

Het zijn weduwes en weduwnaars, die hun partner vroegtijdig zijn verloren aan een groot infarct, beroerte of een andere ziekte. Of het zijn oudere mensen die een zo ernstig long- of hartfalen hebben, dat zij puur door fysieke belemmeringen de deur niet meer uitkunnen en vereenzamen. Kennissen die niet kunnen bevatten dat zij door hun ziekte hun trap niet meer op kunnen. En het hen door onbegrip kwalijk nemen. Mensen die hun eigen stem soms dagen niet horen…

Er zijn velen die zich eenzaam voelen, omdat zij door blindheid op latere leeftijd niet meer kunnen lezen, computeren of tv kijken. Of door doofheid geen gesprekken meer kunnen voeren.

Vanzelfsprekend zijn er ook bizarre politieke keuzes gemaakt in het vorige kabinet: om ouderen langer alleen thuis te laten blijven en vele tehuizen te sluiten. Met maar één doel: bezuinigen. Waardoor de ‘eerste hulpen’ en ziekenhuizen nu overvol liggen met mensen die te lang thuis moesten blijven… eenzaam, of in ieder geval alleen. Door de psychische hulp voor kinderen geheel anders te organiseren, waardoor de wachtlijsten in de GGz opliepen tot een half jaar. Jongeren met een depressie die eenzaam in hun bed liggen. Wachtend op de psychiater.

Ook armoede is een belangrijke oorzaak van eenzaamheid. De kloof tussen laag en hoog opgeleid in gezonde levensjaren neemt nog steeds toe.

Er zijn heel veel onderliggende oorzaken voor het ‘containerbegrip’ eenzaamheid. Als we dit niet erkennen zal er geen oplossing komen. Kijk naar de achterliggende oorzaken om er in ieder geval voor te zorgen dat er in de toekomst minder eenzaamheid zal zijn.

Containerbegrippen leiden af van oplossingen. Niemand zal er tegen zijn dat je ‘eenzaamheid’ wilt aanpakken. De oorzaken die daartoe hebben geleid, zijn een stuk weerbarstiger.

Voorkomen van eenzaamheid is een langdurig proces. Ter overbrugging is een sociaal leger te overwegen: iedereen vanaf 18 jaar gaat bijvoorbeeld verspreid in de komende twintig jaar gedurende 12 maanden vrijwilligerswerk doen – wat het beste bij je past.

Van het bezoeken van mensen die alleen thuis zijn achtergebleven tot het begeleiden als buddy van patiënten naar het ziekenhuis. Tot het aanleren van de Nederlandse taal, tot het samen bezoeken van evenementen. We hebben ooit een mannenleger gehad, misschien is het nu tijd voor een mensenleger…

 

Dit artikel was oorspronkelijk te vinden als column in Meerovermedich.nl


Sociaal leger of een robot voor oma?

De dienstplicht is afgeschaft omdat het beroepsleger groot genoeg is. Maar wordt het geen tijd om de militaire dienstplicht te vervangen door een sociale dienstplicht? De gemiddelde leeftijd in Nederland neemt toe en mede door het feit dat er vrijwel niets aan primaire preventie van de grote oorzaken van ziekte wordt gedaan neemt ook het aantal chronisch zieken hand over hand toe.

Ook steeds meer oudere mensen leven alleen na een scheiding of het vroegtijdig overlijden van een partner. Zij hebben vaak lichamelijke beperkingen, slechtziendheid en/of doofheid, wat weer kan bijdragen aan vereenzaming. Zij zijn hun rijbewijs kwijt geraakt, hebben een slechte conditie of zijn anderszins immobiel.

Door onder andere enorme bezuinigingen zijn er te weinig mensen die deze groep ouderen kan bezoeken. De wachtlijsten voor de verpleeghuizen zijn lang. Veel ouders hebben maar een of twee kinderen. Een deel van de ouders heeft geen contact meer met hun kind. Veel kinderen kunnen niet optreden als mantelzorger. Zij hebben het al druk genoeg om hun eigen gezin, relatie en baan te combineren.

Tegelijkertijd hebben we in Nederland een groot integratieprobleem wat zeker een positieve impuls zou kunnen krijgen als iedere ‘gast’ de Nederlandse taal zou beheersen. Asielzoekerscentra zitten vol met mensen die getraumatiseerd zijn en zich daarbij ook nog kapot vervelen.

Sociale dienstplicht
Als we nu eens de sociale dienstplicht zouden invoeren met aandacht voor de grote hiaten en uitdagingen in de veranderende individualistische samenleving? Het is een regelmatig terugkerend politiek thema. Van de LPF tot het CDA. Van links tot rechts, vanuit humanistische of religieuze overwegingen.

Soms is dat vanuit de gedachte dat jongeren opgevoed zouden moeten worden. Soms met het idee de integratie van werkelozen te bevorderen. Maar als je het invoert vanuit pure noodzaak? Omdat er een gigantische behoefte bestaat aan mensen die anderen bij de hand nemen, mee uit wandelen nemen, voorlezen, uit de vergetelheid wegrukken.

Wil niet bijna iedereen ertoe doen? Wie herkent niet het gevoel van machteloosheid als hij naar de zinkende bootjes kijkt, de vluchtelingen in kampen ziet.Wie wordt er niet verdrietig als verpleeghuizen niet genoeg handen aan bed hebben zodat je vader, moeder, oma of opa daar maar alleen in zijn luier ligt. Of als je moeder aan de andere kant van het land schor aan de telefoon klinkt omdat zij haar stem al een week niet heeft gebruikt.

Is e-Health hier de oplossing voor? Ik kan en wil me daar eigenlijk niets bij voorstellen. Het is surrogaat. Een armoedige oplossing. Een Tamagotchi voor opa? Een robot die mama wast? De menselijke maat is toch onvervangbaar?

Voor- en tegenstanders
Er zijn voorstanders en tegenstanders: iemand verplicht stellen deel te nemen aan de samenleving maakt hen toch geen goede verzorgers? Natuurlijk zal elk individu zijn onderwerp moeten kunnen kiezen en zal er een mate van matching moeten zijn.

Onze kinderen, de toekomst, worden steeds ouder. Een aantal van hen gaat na hun middelbare school een jaartje werken en dan reizen voordat zij aan een opleiding beginnen. Is er met al die extra jaren in het vooruitzicht niet wat ruimte om iedereen te laten participeren in onze samenleving?

Als neveneffect zullen jonge mensen vluchtelingen ontmoeten en leren hoe een ander te helpen. Dat is geen doel op zich, maar het zijn wel ervaringen die je je leven lang meeneemt. En als jij midden in je drukke leven geen tijd hebt regelmatig naar het verpleeghuis van je vader te gaan zou het dan geen geruststellende gedachte zijn dat een ander dat doet?

Sociaal leger
Er zijn vele bezwaren te bedenken. De enorme organisatie, de financiering, de planning en het verplichte karakter van de werkzaamheden. Maar de militaire dienstplicht was mogelijk. Nu is er een andere en zeer grote behoefte aan zorg en aandacht voor velen die de maatschappij uit balans brengt.

Zolang dit sociale leger geen beroepskrachten verdringt, maar minimale extra zorg kan bieden, kan niemand daarop tegen zijn. Moeten niet alle gezondheidswerkers zich keihard gaan maken voor een sociale dienstplicht? Betere kwaliteit voor jong en oud en eenieder draagt wat bij aan de participatiemaatschappij. Omdat het moet. Zodat we niet meer afhankelijk zijn van het toeval van een paar vrijwilligers.

Wanda de Kanter is longarts in het Antoni van Leeuwenhoek in Amsterdam en tevens voorzitter van de Stichting Rookpreventie Jeugd.

 

Dit artikel was oorspronkelijk te vinden als column in Medzineapp